TURK.INTERNET WIRELESS KONFERANSI; 29 Nisan 2003, Harbiye Askeri Müzesi
Sunum Özeti

Turk.Internet Wireless Konferansı çerçevesinde Superonline olarak ele alacağımız örnekler LAN'de 802.11b ile yaptığımız kablosuz uygulamalar ve WAN'de Mobitex ile gerçekleştirdiğimiz iş modellerinden oluşmaktadır.

Kablosuz genişbantı başarıyla hizmete sunduğumuz noktalardan başlıcaları Superonline Genel Müdürlüğü, TAV Dış Hatlar Terminali, Kemer Country ve Four Seasons Oteli'dir. Bahsi geçen kablosuz çözümlerin temelinde aslında teknolojik anlamda oturmuş (mature) bir protokol (802.11b) olmakla beraber bu servisin iş modelleri dünyada halen netleşmemiş ve üzerinde büyük tartışmalar yapılan bir konudur.

Bluetooth'un resmi sitesinde Kuzey Amerika ve Batı Avrupa'daki 2002 yılı toplam WLAN servis cirosunun 33.4 milyon usd olarak gerçekleştiği, bir projeksiyona göre aynı cironun 2007 sonunda yıllık 5.5 milyar usd'ye ulaşacağı öngörülmektedir. Bu rakamları "internet balonu"ndan aldığımız dersle daha konservatif şekilde aşağı doğru yuvarlasak bile, ortada yine de-"doğru iş modelleri"nin oluşturulması, "katma değer"in kimin için nasıl yaratılacağının netleştirilmesi şartıyla-ciddi bir pastanın olduğu muhakkaktır.

Bizim bu konferans çerçevesinde ele alacağımız konu birkaç "erişim noktası"nın (Access Point) kiralık hattın ucundaki router'a nasıl bağlandığından ziyade, hizmeti kime, nasıl, niçin götürdüğümüz olacaktır. Superonline içerisinde, bu sistem çalışanların mobilitesine yönelik çalıştırılmaktadır. Böylelikle her an herhangi bir noktadan şirket ağına, Internet'e ve e-postalara erişebilmek ofis düzenin değiştirilmesi ve taşınmalar sırasında çok büyük bir esneklik verdiği gibi, hem zamandan hem de kablolama maliyetlerinden büyük tasarruflar sağlamaktadır. Her noktada sanal ofisler oluşturulabilmektedir. Toplantılara gidilirken artık herşeyin "print-out"unu hazırlamaya gerek yoktur. Kağıtsız (paperless) ortamı oluştururken herşeyi "Net"e taşıyan şirketler, şimdi "Net"in kişilerin yanında nasıl taşınabileceği sorusunu sormaktadırlar. Cevabı ise Superonline'ın kullandığı kurumsal WLAN'dir.

Atatürk Havalimanı TAV Dış Hatlar Terminali, WLAN terminolojisinde "hot spot" olarak tabir edilen noktalardan Türkiye'de olanların belki de en "hot"ıtıdır. Hergün onbinlerce yerli, yabancı seyahatçi bu noktaya "check-in" yapmak üzere uçağın kalkış saatinden en az 2 saat önceden gelmekte ve check-in sonrasında ortalama 1-1.5 saat beklemektedir. Burada kurulu olan sistemden, kullanım başına fiyatlama (pay-per-use) ve abonelik (subscription) metoduyla faydalanmak mümkündür. Üstelik her türlü güvenlik tedbiri ile WLAN, en az kablolu bir sistem kadar güvenilir hale getirilmiştir. Böylelikle, iş kullanımının tabiatından kaynaklanan ve aşırı gizlilik gerektiren durumlarda dahi, kullanıcı şirketiyle oluşturacağı özel sanal ağ (VPN) üzerinden gönül rahatlığı ile data alışverişinde bulunabilecektir. Havaalınındaki herhangi bir "lounge"daki Internet erişiminden farkı kişinin kendi diz-üstü bilgisayarını kullanabiliyor olması, yani bir Internet Cafe formatında ortak bilgisayar kullanma zorunluluğu olmaması, sınırlı sayıda "port" değil, pratikte (neredeyse) sınırsız bir eşzamanlı kullanıma izin vermesi ve genişbant olmasıdır. Üstelik dünyadaki diğer "hot spot"lardaki kablosuz Internet'ten de faydalanabilmesi adına bir "roaming" opsiyonu da abonelik paketine eklenebilmektedir. TAV'daki sistemde kullanıcı kimliğinin doğrulaması (authentication) yerel bir sunucuda yapılmaktadır.

Kemer Country'de ortak mekanlarda kullanıma açılan bu sistem sayesinde kişiler gerek iş gerekse özel kullanımlarını havuz başında, tenis seyrederken, Golf Club'da, Cafe'lerde kullanabilmektedirler. Kullanıcıları sistemle tanıştırmak ve avantajlarını gösterebilmek adına şu an için tüm site sakinlerine ücretsiz kullandırtılan bu hizmet, bir müddet sonra evine Superonline'dan ADSL hizmeti almış olan kullanıcılara açılacak; diğer site sakinlerinin kullanımı ise kapasiteye göre sınırlandırılacak veya kullanım başına ödeme yapmaları (pay-per-use) yoluyla erişim hakkı verilecektir. Buradaki kullanıcı kimliği doğrulaması (authentication), Superonline'ın müşteri veritabanı ile entegre ve yurt çapında hizmete alınacak diğer "hot spot"lar için de destek verecek ortak bir sunucuda yapılacaktır.

Four Seasons Oteli'nde hem kral dairesinde (Presidential Suite) 24 saatlik dilimler şeklinde oda hesabına eklenebilen bir sistemle; hem de lobide genel kullanıma açık, hizmet bedelinin oda hesabına işlenebilmesi adına resepsiyondan alınacak erişim numarasının girilmesiyle aktive olan bir genişbant Internet servisi söz konusudur. Dünyadaki en yaygın otel bilgi-işlem altyapısı olan Fidelio ile entegre çalışması, servisi ayrıcalıklı kılmaktadır.

Yukarıda bahsi geçen bu örnekler Türkiye'deki ilklerden olup, kablosuz genişbant Internet erişiminini hayatımıza sokan, bunu yaparken son kullanıcılar, Superonline, çözüm ortakları ve özellikle de mekan sahiplerine büyük değer katan uygulamalardır. Genişbant kablosuz Internet altyapısı kattığı değer, yaratılan Internet kullanım gelirlerin ötesinde, bu imkanın sunulduğu sitedeki ev fiyatlarının artışıdır, bulunduğu otelin tercih edilmesiyle fazladan satılacak odadır, vs.

"Kablosuz Internet" penetrasyonun yeni yeni sağlanmakta olması, yaygınlaşmasının ivme kazanmakla beraber şu an için sınırlı olup, bu hizmetin ancak seçkin mekanlarda sunulabilmesi, yaratılan en büyük değerin "farklılaşma" (differentiation) olması sonucunu doğurmaktadır. Dolayısıyla çok farklı yatırım, fiyatlandırma, satış modelleri uygulanmakla beraber, sırf bu "farklılaşmadan" kar etme stratejisi doğrultusunda mekan sahipleri kimi zaman bu hizmeti diğer hizmet veya ürünleriyle paketlemekte; hatta bedava verebilmektedirler.Yani, bu hizmet, rakiplerden, alternatiflerden ayıracak, tercih sebebi olacak bir hizmet olarak pozisyonlanmaktır.

Faaliyetlerini Superonline çatısı altında sürdüren ve Türkiye'deki 400-450 MHz frekans bandında WAN'da faaliyet gösteren Mobitex şebekesinin sahibi olan Mobicom'un bugüne kadar kurmuş olduğu ve başarı ile yürüttüğü birçok proje söz konusudur. Bunlardan en kritik olduğunu düşündüğümüz projeler Medline için Ambulans Takip, ISBAK için VMS (değişken mesaj servisi), Uzaktan Kavşak Kontrol ve Yönetimidir.

Medline'ın en uygun donanımlı ambulansı, en çabuk şekilde ihtiyaç yerine sevk edebilmesine imkan tanıyan araç takip sistemi, GPS üzerinden tayin ettiği konum bilgisini 1-2 metre sapmayla Mobitex üzerinden yönetim merkezindeki dijital haritalar üzerinde işaretleyebilmektedir. Üstelik projenin aktive edilmek üzere olan ikinci kısmı, ambulans takibin yanısıra acil servise doğru yol alan ambulanstaki hasta takibinin de acil servis tarafından yapılabilmesine olanak vermektedir.

ISBAK, İstanbul Büyükşehir Belediyesine verdiği hizmetle İstanbul'daki kavşaklardaki trafik lambalarının arıza takip ve raporlamasını yapmaktadır. Problemli kavşaklara anında müdahale edilebilmekte ve bu proses, baştan sona otomatize olan sistemlerin Mobitex üzerinden taşıdığı bilgilerle yapılıyor olmasından dolayı gayet verimli ve ucuza gerçekleştirebilmektedir. ISBAK, aynı şekilde, trafik lambalarının yanma modlarını uzaktan yönetebilmektedir.

Daha önemlisi, kavşaklara yerleştirilen radarlar ile şerit bazında ortalama hız, araç sayısı, uzun araç sayısı, vb. bilgileri tespit edilerek gene Mobitex üzerinden merkeze taşınarak, işlenmekte ve İstanbul'un kritik noktalarında bulunan ve sürücüleri yönlendiren levhalara (VMS) ilgili mesajı gönderilebilmektedir. Hatta kavşaklardan kablosuz olarak beslenen bu bilgiler sonucunda aynı kavşaklara bu sefer merkezden mobil komutlar gitmekte ve kavşakta trafik yönetim optimizasyonu gerçekleşmektedir.

Gerek Medline, gerekse ISBAK projelerinin Mobitex üzerinden yapılıyor olmasının en önemli sebebi, bu altyapının %99,95 süreklilik arzeden, güvenilir, sature olmayan, sadece data taşıdığından ses önceliği olmayan, dünyadaki diğer gelişmiş ülkelerde de acil hizmetlerin (güvenlik, sağlık, polis, vs.) taşındığı network olmasıdır. Üstelik tek baz istasyonu ile müthiş kapsama alanı yaratılabilmesi, baz istasyonlarının ihtiyaca göre kolay ve ucuza inşa edilebiliyor olması, Mobitex'i kritik uygulamaların (mission critical) vazgeçilmez şebekesi haline getirmiştir.